(klik op de kleine plaatjes voor vergrotingen met toelichting)

Het Lettertype van de Amsterdamse straatnaamborden dateert uit de jaren vijftig/zestig en is, zoals veel in Nederland, het gevolg van een commissie.

Die commissie stelde, in opdracht van het Nederlands Normailsatie Instiituut de Nederlandse Eenheids Norm NEN 3225 vast. Het verdient nog verder onderzoek hoe dat precies ging, feit is dat Sem Hartz, lettersnijder en graveur bij Drukkerij Enschedé en Zonen te Haarlem een flink aandeel had in het ontwerp. Hij baseerde zich op verschillende schreefloze letters (letters zonder de dwarsstreepjes die aan klassieke drukletters wel zitten), zoals die van Eric Gill en Johnston, die de letter voor de beroemde bewegwijzering van de Londense Underground tekende.

De NEN 3225 is te koop bij het Bossche bedrijf Visulaogik

Hartz’ letter is eenvoudig en toch niet houterig, stevig en toch enigszins sierlijk. Maar niet alleen de letter zelf is goed, de manier waarop ze naast elkaar staan ook. Er zit precies genoeg ruimte tussen de verschillende letters. Wat gemakkelijker lijkt dan het is, als je je realiseert dat er heel veel verschillende letterparen mogelijk zijn. Als het goed is, zoals bij de letter van Hartz, ontstaat een rustig ritme van (in het geval van de straatnaamborden) witte stokken en blauwe tussenruimtes.

(klik op de kleine plaatjes voor vergrotingen met toelichting)

(klik op de kleine plaatjes voor vergrotingen met toelichting)

is de naam van een categorie artikelen over straatnaamborden, met name in Amsterdam, waar ik woon. Sinds de stad in stadsdelen is opgesplitst gaat er erg veel mis bij het maken en plaatsen van straatnaamborden. Het lettertype dat er speciaal voor werd bedacht, wordt bijna niet meer gebruikt en de Gill Sans, die als vervanger wordt gebruikt, wordt lelijk vervormd. Vaak hangen er niet eens borden, vaak zijn ze bedekt door klimplanten, regenpijpen. Ook komt het veel voor dat ze onleesbaar zijn door vuil, verf of verminking. Zoals vaker: wat mis kan gaan, gaat ook mis.
Veel van wat er mis gaat is te wijten aan inconsistentie; het niet consquent zijn in schrijfwijze, materiaalgebruik, bevestiging, plaatsing of typografie. En meestal is de inconsistentie meervoudig, meestal zijn er meerdere dingen fout aan het bord.
Om toch enige orde aan te brengen, zijn er vier subcategorieën:

klik op de kleine plaatjes voor vergrotingen met toelichting

Er is al veel over geschreven over de slechte bestrating van De Dam. (zie oa hier bij de SP. Daarvoor ben ik natuurlijk veel te laat. Excuses, maar ik kan het niet laten. De ruwe kinderkopjes zijn gewoon te erg om er niet regelmatig schande over te spreken. Mensen in rolstoelen, achter rollators of gewoon minder vast ter been, zie je haast niet op het plein. Samen met toeristen met rolkoffers zijn ze veroordeeld tot de te smalle gladde strook langs de trambaan. Die strook is de even besmuikte als onmiskenbare erkenning van de bedenkers en aanleggers van deze mensonvriendelijke bestrating dat die niet deugt. Hij zegt: ‘Hier kun je veilig en ongehinderd lopen of rijden in je rolstoel, op de rest van het plein kan je dat vergeten’.
Ik mijd op de fiets De Dam als ik maar enigszins kan, ook omdat ik nog steeds niet eraan kan wennen dat ik niet meer tussen de Nieuwe Kerk en Het Paleis mag fietsen. De andere kant, met fietsers in twee richtingen, auto’s, trams en overstekende voetgangers bij Kalverstraat en Rokin is ook een crime. Lichtpuntje: de prachtige marmeren tekeningen van fietsen die in het plaveisel zijn ingelegd. En de witte strepen, ook van marmer: als je nuchter genoeg bent, kun je daar ook over fietsen en heb je geen last van de zenuwslopende trilling die het wegdek veroorzaakt.

De Aula van de TUDelft is een monstrueus betonnen dinosaurus uit de tweede helft van de vorige eeuw. Binnen wordt druk gewerkt vanwege het begin van het lustrumjaar. Wat mij opviel waren de emaillen wegwijzers. Heldere borden met een patina van ouderwetse degelijkheid. Misschien dat het glanzende oppervlak hier en daar een minpunt oplevert in verband met weerspiegeling. De typografie is goed, de dubbele lijnen hadden voor mij niet gehoeven.

Dwiniti Larasati is tot doctor benoemd aan de Technische Universiteit Delft. Dwinita (Tita voor intimi) is de vrouw van Sybrand Zijlstra, ooit mijn eindredacteur bij Vormberichten, het orgaan van de BNO en de KIO, die sindsdien zijn gefuseerd. Binnenkort zullen Dwinita, Sybrand en hun twee jonge kinderen verhuizen naar Bandung, Indonesië, waar Dwinita gaat werken aan de universiteit.
Hier het omslag van de dissertatie, die goed en leesbaar werd vormgegeven door Tita’s zwager, Yvo Zijlstra. Tita heeft met haar proefschrift, maar ook met een stripachtig boekje dat ze tevens maakte (zie hiernaast) geprobeerd een impuls te geven aan duurzaam bouwen, met name met bamboe, in Indonesië. Daarom gaat ze ook weer terug naar haar vaderland. Vanuit haar sociale betrokkenheid zal ze daar zeker een bijdrage leveren aan de bevordering van de belangen van lokale gemeenschappen in haar land.

We hopen dat Syb op afstand betrokken zal blijven bij de Nederlandse design-gemeenschap, waaraan hij de afgelopen jaren een substantiële bijdrage heeft geleverd als medewerker van het Sandberg-Instituut, de BNO en redacteur van Morf en Zoo-publicaties. Of dat in een land, klimaat en cultuur dat zo enorm verschilt van de onze, zal lukken, valt te bezien. Jammer voor ons, maar een aanwinst voor de Indonesische maatschappij als de warmhartige en scherpzinnige Sybrand zich daar ergens voor in zal zetten.

Een enveloppe is een wegwerpproduct. Daarom is het erg toepasselijk een enveloppe te maken van gerecycled materiaal. Deze is van oude landkaarten gemaakt. Of ze ooit gebruikt zijn, is moeilijk te achterhalen. De helaas nogal sullige homepage direktrecycling.net brengt je bij wereldwijd verspreide bedrijven en winkels die aan recycling zinder omweg doen.
Lang geleden maakte ik een keer een nieuwjaarskaart van oude zeekaarten. Mooi, al zeg ik het zelf, maar dit is een nog beter idee.

Als beloning voor het bezoek aan mijn 85-jarige tante Miny, kregen Yinka, mijn dochter en ik ieder een stroopwafel en ik een gereproduceerde foto.

Haar gaf ik een paar foto’s van ons en deze van mijn vader.

Gisteren bekeek ik de foto’s met mijn inmiddels volwassen zoon Benjamin. Ik vertelde hem dat dit de biljartfabriek was van zijn overovergrootvader Karel Hendrik, Grofie voor familie, en zijn overgrootvader Karel. Dat kan je trouwens ook aan de opschriften zien. Het pandje stond aan de Lauwerecht in Utrecht.
De oude Karel staat rechts, voorzover te zien een typische Kuitenbrouwer: een beetje bolle man met een blotebillengezicht en weinig blond haar.
Mijn grootvader, die ik nooit heb gekend en waarvan ik zelfs geen enkele foto bezat, staat er heel anders op. Jong nog, dat zie je aan zijn magere gestalte en gezicht. Ik denk dat ze allebei een knevel dragen maar dat is op deze foto niet te zien. Ze staan er een beetje sullig bij; hoogvliegers waren het niet, zoveel is bekend. Heel af en toe ben ik in een café nog wel eens een biljart van De Prins tegengekomen. Dat was een mooie ervaring.
Weinig weet ik van mijn voorouders en Benjamin straks nog minder. Wel stonden we gisteravond even met vijf hele generaties bij elkaar. Dat was ook een mooie ervaring.